Ubuntu Linux Klavye Kısayolları: Dell Bilgisayarlar İçin Eksiksiz Kılavuz
Summary: Masaüstünde gezinme, pencere yönetimi, Terminal komutları, ekran görüntüleri ve daha birçok görev için Dell bilgisayarınızdaki tüm Ubuntu Linux klavye kısayollarını keşfedin.
Instructions
Klavye kısayollarını öğrenmek, Ubuntu Linux'ta daha üretken olmanın en etkili yollarından biridir. Bir uygulamayı açmak, pencereler arasında geçiş yapmak veya ekran görüntüsü almak istediğinizde her defasında fareye uzanmak yerine, parmaklarınızı bu işi yapmak için eğitebilir, böylece gerçekleştirdiğiniz her görevde zamandan tasarruf edebilirsiniz.
Bu kılavuzda, Ubuntu'nun GNOME masaüstü ortamındaki tüm önemli klavye kısayollarıyla ilgili yol gösterici bilgiler verilmektedir. Her bölümde, kısayolların sadece ne yaptığı değil aynı zamanda neden bu şekilde çalıştığı açıklandığından, zaman içinde sisteminiz hakkında daha kapsamlı bir bilgi birikimine sahip olabilirsiniz. Dell bilgisayarınızda Ubuntu'yu kullanmaya yeni başlıyor veya sadece becerilerinizi geliştirmek istiyor olun; bu kılavuzdaki bilgilere her koşulda başvurabilirsiniz.
Başlamadan Önce: Bilinmesi Gereken Önemli Terimler
Kısayollar hakkında bilgi edinmeden önce ilgili tuşları anlamanız faydalı olacaktır. Ubuntu, klavyenizdeki belirli tuşlara özel roller atayan GNOME masaüstü ortamında (Ubuntu 17.10 sürümü itibarıyla varsayılan) çalışır. Bu terimlere aşina olmak, bu kılavuzun geri kalanını takip etmeyi çok daha kolay hale getirecektir.
| Terim | Anlamı |
|---|---|
| Super tuşu | Klavyenizde Windows logosu bulunan tuş. Ubuntu 17.10 sürümü itibarıyla Ubuntu'nun varsayılan masaüstü ortamı GNOME'dur. Super tuşu ise genellikle Windows logosuyla işaretlenmiştir ve çoğu klavyede Ctrl ile Alt tuşları arasında bulunur. Super tuşu, Etkinliklere genel bakış bölümünü açar. |
| Ctrl | Genellikle klavyenizin sol alt ve sağ alt kısmında bulunan Kontrol tuşu. |
| Alt | Boşluk çubuğunun yanında bulunan Alternatif tuşu. |
| Shift | Klavyenizin hem sol hem de sağ tarafında bulunan Shift tuşu. |
| + | "İlgili tuşlara birlikte basmanızı" belirtir. Örneğin, Ctrl + C kısayolu, Ctrl tuşunu basılı tutup C tuşuna basmayı ifade eder. |
Klavye kısayolunu kullanma: Kısayollar şu şekilde yazılır: Alt + F1. Bu kısayolu kullanmak için önce ilgili değiştirici tuşu (Ctrl veya Alt gibi) basılı tutun, ardından ikinci tuşa bir kez basın ve her iki tuşu da bırakın. İlgili tuşlara tam olarak aynı anda basmanız gerekmez; önce değiştirici tuşu basılı tutup ardından ikinci tuşa dokunmak doğru tekniktir.
1. Bölüm: Masaüstü ve Sistem Kısayolları
Bu kısayollar Ubuntu'daki işlemlerin temelini oluşturur. Fareye dokunmadan GNOME masaüstünde gezinmenize, uygulamaları aramanıza, oturumunuzu yönetmenize ve sistem araçlarına erişmenize yardımcı olur. Önce bu kısayolları öğrenmek size en büyük üretkenlik kazancını sağlayacaktır.
| Kısayol | Ne Yapar? |
|---|---|
| Super | Tüm açık pencereleri ve çalışma alanlarını gösteren Etkinliklere Genel Bakış sayfasını açar. Super tuşuna bastıktan sonra uygulamaları, belgeleri veya ayarları aramak için bir şeyler yazmaya başlayın. |
| Super + A | Yüklü tüm uygulamaları görebileceğiniz ve arayabileceğiniz uygulama menüsünü açar. |
| Super + L | Ekranınızı kilitler. |
| Super + D | Masaüstünü gösterir (tüm açık pencereleri simge durumuna küçültür). |
| Super + M | Bildirim tepsisini açar. Kapatmak için tekrar bu kısayola basın. |
| Super + V | Bildirim tepsisini açar veya kapatır. |
| Super + Boşluk | Yüklü giriş klavyeleri arasında geçiş yapar (çok dilli kurulumlar için kullanışlıdır). |
| Ctrl + Alt + Del | Ubuntu'da Ctrl + Alt + Del tuşlarına bastığınızda oturumunuz kapatılır (Standart GNOME'da ise güç menüsü açılır). |
| Alt + F2 | Hızlı çalıştırma konsolunu açar. Tam bir Terminal penceresi açmadan komut çalıştırmak istediğinizde kullanışlıdır. |
2. Bölüm: Pencere Yönetimi Kısayolları
Pencere yönetimi kısayollarını anlamak, birden çok uygulamada verimli bir şekilde çalışmanın anahtarıdır. GNOME size, sadece klavyeyi kullanarak pencereleri tutturma, büyütme, geri yükleme ve pencereler arasında geçiş yapma olanağı verir. Bu kısayolları öğrendiğinizde aynı anda birçok görevi yaparken daha hızlı olabileceksiniz.
| Kısayol | Ne Yapar? |
|---|---|
| Super + Yukarı Ok | Aktif uygulama penceresini ekranı kaplayacak şekilde büyütür. |
| Super + Aşağı Ok | Büyütülmüş bir pencereyi normal boyutuna geri yükler. |
| Super + Sol Ok | Aktif pencereyi ekranın sol yarısına tutturur. |
| Super + Sağ Ok | Aktif pencereyi ekranın sağ yarısına tutturur. |
| Alt + F4 | Geçerli pencereyi kapatır. |
| Alt + Tab | Açık uygulamalar arasında geçiş yapar. |
| Shift + Alt + Tab | Uygulamalar arasında ters sırada geçiş yapar. |
| Super + Tab | Uygulama değiştiriciyi kullanarak çalışan uygulamalar arasında geçiş yapar. |
| Super + Shift + Tab | Çalışan uygulamalar arasında ters sırada geçiş yapar. |
| Alt + Esc | Açık pencereler arasında doğrusal bir sırada geçiş yapar (değiştirici gösterilmeden). |
| Ctrl + Q | Aktif uygulama penceresini kapatır. |
| Ctrl + W | Bir uygulama içindeki geçerli sekmeyi veya belgeyi kapatır. |
3. Bölüm: Çalışma Alanı Kısayolları
Çalışma alanları, Ubuntu'nun en güçlü ancak en az faydalanılan özelliklerinden biridir. Her çalışma alanını ayrı bir sanal masaüstü olarak düşünebilirsiniz. Örneğin, web tarayıcınızı 1. Çalışma Alanında, kod düzenleyicinizi 2. Çalışma Alanında ve e-postanızı 3. Çalışma Alanında tutabilirsiniz. Bu ayrım, tek bir ekranı çok sayıda açık pencereyle doldurmadan düzeni ve odağınızı korumaya yardımcı olur.
| Kısayol | Ne Yapar? |
|---|---|
| Ctrl + Alt + Yukarı Ok | Yukarıdaki çalışma alanına geçer. |
| Ctrl + Alt + Aşağı Ok | Aşağıdaki çalışma alanına geçer. |
| Ctrl + Alt + Shift + Yukarı Ok | Aktif pencereyi yukarıdaki çalışma alanına taşır. |
| Ctrl + Alt + Shift + Aşağı Ok | Aktif pencereyi aşağıdaki çalışma alanına taşır. |
4. Bölüm: Ekran Görüntüsü Kısayolları
Ubuntu, tamamen klavyeden tetikleyebileceğiniz yerleşik bir ekran görüntüsü aracı içerir. Ubuntu 22.04 sürümünden itibaren Print Screen tuşuna bastığınızda, ne tür bir ekran görüntüsü almak istediğinizi seçmenizi sağlayan etkileşimli bir Ekran Görüntüsü aracı açılır. Böylece, basit bir "tüm ekranı kaydet" yaklaşımına kıyasla daha fazla kontrol ve esneklik elde edersiniz.
| Kısayol | Ne Yapar? |
|---|---|
| Print Screen (PrtSc) | Ubuntu masaüstünün tamamının ekran görüntüsünü alır. |
| Alt + Print Screen | Şu anda seçili (aktif) pencerenin ekran görüntüsünü alır. |
| Shift + Print Screen | Tıklayıp sürükleyerek seçebileceğiniz belirli bir alanın ekran görüntüsünü alır. |
| Ctrl + Print Screen | Tam ekrandan oluşan ekran görüntüsünü, bir dosyaya kaydetmek yerine panoya kopyalar. |
| Ctrl + Alt + Print Screen | Aktif pencerenin ekran görüntüsünü yalnızca panoya kopyalar. |
Ekran görüntülerim nereye kaydedilir?
Ubuntu, ekran görüntülerini otomatik olarak ana dizininizdeki Resimler/Ekran Görüntüleri klasörüne kaydeder. Her dosya adlandırılırken "Ekran Görüntüsü" ön eki, ardından ekran görüntüsünün alındığı tarih ile saat bilgileri eklenir. Alınan ekran görüntüsü aynı zamanda panonuza kopyalanır, böylece gerekirse hemen bir resim düzenleyiciye veya belgeye yapıştırabilirsiniz.
Dizüstü Bilgisayar Kullanıcıları İçin İpucu: Bazı Dell dizüstü bilgisayarlarda Print Screen tuşu, başka bir tuşla paylaşılan ikincil bir işlevdir. Print Screen tuşuna tek başına basmak işe yaramazsa önce Fn tuşunu basılı tutmayı, ardından Print Screen tuşuna basmayı deneyin.
5. Bölüm: Terminal Kısayolları
Terminal, Ubuntu'nun gerçek gücünün yattığı merkezdir. Yazılan komutlar aracılığıyla işletim sistemine doğrudan erişmenizi sağlar. Terminal kısayollarını öğrenmek size hem zamandan tasarruf sağlar hem de komutları kullanma ve düzenlemeyle ilgili sorunları azaltarak komut satırı yetkinliğinizi artırır. Bu bölümde, Terminali açmaktan işlemleri yönetmeye ve komut geçmişinizde arama yapmaya kadar çeşitli konular ele alınmaktadır.
Terminali Açma
Yeni bir Terminal penceresi açmak için Ctrl + Alt + T tuşlarına basın. Bu, Ubuntu'da çalışırken ezberlenmesi gereken en önemli kısayoldur. Bu kısayolu sürekli olarak kullanacaksınız.
Komut Satırında Gezinme
Terminalde komut yazdığınız sırada, bir komut satırı (tek bir metin satırı) üzerinde çalışmaktasınız. Bu kısayollar, fareyi kullanmanız veya ok tuşlarına art arda dokunmanız gerekmeden imlecinizi bu satır boyunca hızlı bir şekilde hareket ettirmenizi sağlar.
| Kısayol | Ne Yapar? |
|---|---|
| Ctrl + A | İmleci satır başına taşır. |
| Ctrl + E | İmleci satır sonuna taşır. |
| Alt + B | İmleci bir sözcük sola (geri) taşır. |
| Alt + F | İmleci bir sözcük sağa (ileri) taşır. |
| Ctrl + B | İmleci bir karakter sola taşır. |
| Ctrl + F | İmleci bir karakter sağa taşır. |
| Ctrl + Sol Ok | İmleci bir sözcük sola taşır. |
| Ctrl + Sağ Ok | İmleci bir sözcük sağa taşır. |
Faydalı bir bilgi: İmleci hareket ettirip yazmaya başladığınızda Ubuntu, yeni metninizi imleç konumuna ekler; halihazırda orada bulunan metnin üzerine yazmaz. Varsayılan olan bu ekleme davranışı, metinleri bir komutun herhangi bir yerine güvenli bir şekilde yeniden konumlandırabileceğiniz ve ekleyebileceğiniz anlamına gelir; bu sırada hiçbir metni kaybetmezsiniz.
Metin Düzenleme ve Silme
Bu kısayollar, bir komut satırının tamamını silip baştan başlamadan, sadece belirli bölümlerini hızla temizlemenizi veya değiştirmenizi sağlar.
| Kısayol | Ne Yapar? |
|---|---|
| Ctrl + U | Satırın imleçten önceki (imlecin solundaki) kısmını tamamen keser. |
| Ctrl + K | İmleçten satırın sonuna kadar olan her şeyi siler. |
| Ctrl + W | İmlecin hemen öncesinde gelen sözcüğü siler. |
| Ctrl + Y | Ctrl + U veya Ctrl + K kısayolunu kullanarak kestiğiniz son metni yapıştırır. |
| Ctrl + T | İmleçten önceki son iki karakterin yerini değiştirir. |
Terminalde Kopyalama ve Yapıştırma
Terminalde kopyalama ve yapıştırma işlemleri, masaüstünün geri kalanından biraz farklı kısayollar gerektirir. Bu kısayollar, anlaşılması gereken en önemli ayrımlardan biridir.
| Kısayol | Ne Yapar? |
|---|---|
| Ctrl + Shift + C | Terminaldeki seçili metni panoya kopyalar. |
| Ctrl + Shift + V | Panodaki metni Terminale yapıştırır. |
Komut Geçmişinde Arama Yapma
Terminalde çalıştırdığınız her komut, otomatik olarak bir geçmiş günlüğüne kaydedilir. Bu kısayollar, geçmiş komutları tekrar yazmak yerine doğrudan getirmenize ve yeniden kullanmanıza olanak tanır. Böylece uzun veya karmaşık komutlarla çalışırken büyük bir zaman tasarrufu elde edersiniz.
| Kısayol | Ne Yapar? |
|---|---|
| Yukarı Ok | Geçmişinizdeki bir önceki komuta gider. |
| Aşağı Ok | Geçmişinizdeki bir sonraki komuta gider. |
| Ctrl + R | Yazdığınız karakterlerle eşleşen son komutu geri çağırır. Komut geçmişinizde arama yapmak için bu kısayola basın ve bir şeyler yazmaya başlayın. |
| Ctrl + G | Herhangi bir komut çalıştırmadan, geçmişte arama modundan çıkar. |
| Ctrl + O | Ctrl + R kısayolunu kullanarak bulduğunuz komutu çalıştırır. |
Terminal Ekranını ve İşlemlerini Kontrol Etme
Terminalin içinde olup bitenleri kontrol etmenizi sağlayan bu kısayollar sayesinde dağınık bir ekranı temizleyebilir, kaçak bir işlemi durdurabilir veya komut çıktısını duraklatabilirsiniz (çıktıyı okuyabilmek için).
| Kısayol | Ne Yapar? |
|---|---|
| Ctrl + L | Terminal ekranını temizler. Çıktı dağınık hale geldiğinde kullanışlıdır. |
| Ctrl + C | Çalışmakta olan bir işlemi veya komutu sonlandırır (durdurur). |
| Ctrl + Z | Çalışmakta olan bir işlemi askıya alır (duraklatır). |
| Ctrl + D | Terminal oturumundan çıkış yapar veya oturumu kapatır. |
| Ctrl + S | Ekrana komut çıktısı eklenmesini durdurur. Bir komut çok fazla çıktı ürettiğinde ancak komutun kendisini durdurmak istemediğinizde kullanışlıdır. |
| Ctrl + Q | Öncesinde Ctrl + S ile durdurulmuş bir komut çıktısını devam ettirir. |
Tab Tuşuyla Tamamlama
Tab tuşuyla tamamlama, bir Linux kullanıcısı olarak edinebileceğiniz en eğitici alışkanlıklardan biridir. Tam dosya adlarını, dizin yollarını veya komut adlarını aklınızda tutup yazmak yerine, bir sözcüğün sadece başlangıcını yazabilirsiniz, daha sonra Ubuntu sözcüğün geri kalanını sizin için tamamlayabilir.
| Kısayol | Ne Yapar? |
|---|---|
| Sekme | Siz bir dosya, dizin veya komut adını yazarken otomatik olarak tamamlar. Birden fazla eşleşme olursa seçeneklerin listesini görmek için Tab tuşuna tekrar basın. |
6. Bölüm: Erişilebilirlik Kısayolları
Ubuntu, erişilebilirlik düşünülerek tasarlanmıştır. Bu kısayollar; görsel konularda, motor becerilerinde veya diğer konularda erişilebilirlik ihtiyaçları olan kişiler için masaüstü kullanımını kolaylaştıran yerleşik araçlara hızlı erişim sağlar. Bu özellikleri kullanmak için herhangi bir ek yazılım yüklemenize gerek yoktur; özellikler Ubuntu'nun varsayılan GNOME masaüstü ortamının bir parçasıdır.
| Kısayol | Ne Yapar? |
|---|---|
| Alt + Super + S | Ekran Okuyucuyu açar veya kapatır. |
| Alt + Super + 8 | Masaüstünde yakınlaştırma (büyütme) düzeyini değiştirir. |
| Alt + Super + + | Ekranı yakınlaştırır. |
| Alt + Super + - | Ekranı uzaklaştırır. |
Erişilebilirlik hakkında daha fazla bilgi edinin: Ubuntu ayrıca, klavye kısayol tuşlarını aynı anda basılı tutmak yerine bu tuşlara birer birer basmanıza izin veren Yapışkan Tuşlar özelliğini de içerir. Bu işlev, özellikle de sınırlı el hareket kabiliyetine sahip kullanıcılar için yararlıdır. İşlevi açmak için Ayarlar > Erişilebilirlik > Klavye bölümüne gidip Yapışkan Tuşlar özelliğini etkinleştirin.
7. Bölüm: Klavye Kısayollarınızı Görüntüleme ve Özelleştirme
Ubuntu ile ilgili en kullanışlı özelliklerden biri, hemen hemen her klavye kısayolunun kişisel iş akışınıza uyacak şekilde değiştirilebilmesidir. Varsayılan bir kısayol size tuhaf geliyorsa veya çalışma şeklinizle uyuşmuyorsa bu kısayolu yeniden atayabilirsiniz. Favori uygulamalarınızı başlatmak veya tek bir tuşa basarak özel komutları çalıştırmak için dilerseniz tamamen yeni kısayollar da oluşturabilirsiniz.
Kısayolların nasıl yönetileceğini anlamak çakışmaları gidermenize de yardımcı olur. Örneğin, bir kısayol çalışmayı durdurursa bunun nedeni aynı tuş kombinasyonuna başka bir eylemin atanmış olması olabilir.
Mevcut bir kısayolu görüntülemek veya değiştirmek için:
- Etkinlikler öğesini seçin (veya Super tuşuna basın) ve Ayarlar öğesini arayın.
- Sol panelden Klavye öğesini seçin.
- Klavye Kısayolları bölümünde Kısayolları Görüntüle ve Özelleştir öğesini seçin.
- İstediğiniz kategoriyi seçin veya bir arama terimi girin.
- Değiştirmek istediğiniz eylemin satırına tıklayın. Kısayolu Ayarla penceresi açılır.
- İstediğiniz tuş kombinasyonunu basılı tutun veya kısayolu sıfırlamak için Backspace tuşuna, iptal etmek için ise Esc tuşuna basın.
Özel bir kısayol oluşturmak için:
- Yukarıdaki 1-3 adımlarını izleyin.
- Kısayol listesinin en altına kaydırın ve Özel Kısayollar öğesini seçin.
- Kısayol Ekle düğmesini seçin. Özel Kısayol Ekle penceresinde, istediğiniz kısayol tuşu kombinasyonunu basılı tutun.
- Eklenecek kısayol için; anlaşılması kolay bir ad, ilgili tuşlar kullanıldığında çalıştırılacak komutu ve kullanmak istediğiniz tuş kombinasyonunu girin.
- Yeni kısayolunuzu kaydetmek için Ekle öğesini seçin.
Profesyonel İpucu: Özel bir kısayola komut atamadan önce, bir Terminal penceresi açıp komutu önce orada çalıştırarak komutun doğru şekilde çalıştığını doğrulayın. Bu şekilde, kaydetmeden önce kısayolun tam olarak ne yapacağını bilirsiniz. Ayrıca, girdiğiniz tuş kombinasyonu halihazırda başka bir eylem tarafından kullanılıyorsa GNOME sizi gerçek zamanlı olarak uyarır; bu sayede kazara kısayol çakışmaları yaşanmasını önleyebilirsiniz.
8. Bölüm: Sorun Giderme: Kısayollar Çalışmıyor mu?
Bir klavye kısayolu beklendiği gibi çalışmıyorsa endişelenmeyin, bu tür sorunların çözümü genellikle oldukça kolaydır. Sorunların en yaygın nedenleri arasında; kısayol çakışmaları, yanlışlıkla yapılan yeniden atamalar veya Ubuntu sürümleri ile masaüstü ortamları arasındaki küçük farklılıklar sayılabilir. Yaşadığınız sorunun ne olabileceğini ve bu sorunu nasıl giderebileceğinizi öğrenmek için aşağıdaki tabloyu inceleyin.
| Sorun | Denetlenecek Öğeler |
|---|---|
| Kısayol hiçbir şey yapmıyor | Kısayol farklı bir eyleme atanmış olabilir. Ayarlar > Klavye > Kısayolları Görüntüle ve Özelleştir bölümüne gidip ilgili tuş kombinasyonunu arayın. |
| Print Screen hiçbir şey yapmıyor | Kısayol yeniden atanmış olabilir. Ayarlar > Klavye > Klavye Kısayolları > Sistem bölümünü kontrol edin. |
| Kısayol bir uygulamayla çakışıyor | Bazı uygulamalar sistem kısayollarını geçersiz kılar. Uygulamanın kendi ayarlarını veya klavye kısayolları menüsünü kontrol edin. |
| Ctrl + C kısayolu Terminaldeki metni kopyalamıyor | Bu beklenen bir davranıştır. Terminal içindeki metni kopyalamak için Ctrl + Shift + C kısayolunu kullanın. |
| Alt + F2 kısayolu, Çalıştır iletişim kutusunu açmıyor | Bu kısayol, GNOME Shell sürümünüze bağlı olarak farklı şekilde davranabilir. Alternatif olarak Super tuşuna basın ve komutunuzu yazın. |
| Kısayollar farklı şekilde davranıyor | Tüm kısayollar her masaüstü ortamında (GNOME ve KDE gibi) tutarlı bir şekilde çalışmaz ve özelleştirme ayarları bazen bu kısayolları yanlışlıkla değiştirebilir. |
Hızlı Referans İçin Özet Tablosu
Günlük kullanımlarınızda bu tabloya hızlıca başvurabilirsiniz. Bu kısayolları düzenli olarak kullanmaya başladığınızda alışkanlık edinirsiniz ve ellerinizi fareye götürme sıklığınız bir hayli düşer.
| Kategori | Tuş Kısayolu | İşlem |
|---|---|---|
| Masaüstü | Super | Etkinlikler/Arama Ekranını Açar |
| Masaüstü | Super + A | Uygulama Menüsünü Açar |
| Masaüstü | Super + L | Ekranı Kilitler |
| Masaüstü | Ctrl + Alt + Del | Oturumu Kapatır |
| Pencere | Alt + F4 | Pencereyi Kapatır |
| Pencere | Super + Yukarı Ok | Pencereyi Büyütür |
| Pencere | Super + Sol/Sağ Ok | Pencereyi Sola/Sağa Yaslar |
| Pencere | Alt + Tab | Uygulamalar Arasında Geçiş Yapar |
| Ekran görüntüsü | Print Screen | Ekranın Tamamının Ekran Görüntüsünü Alır |
| Ekran görüntüsü | Alt + Print Screen | Aktif Pencerenin Ekran Görüntüsünü Alır |
| Terminal | Ctrl + Alt + T | Terminali Açar |
| Terminal | Ctrl + C | Komutu Çalıştırmayı Durdurur |
| Terminal | Ctrl + Shift + C | Terminaldeki Metni Kopyalar |
| Terminal | Ctrl + L | Terminal Ekranını Temizler |
| Terminal | Ctrl + R | Komut Geçmişinde Arama Yapar |
| Terminal | Sekme | Komutu Otomatik Olarak Tamamlar |
Hala Yardıma İhtiyaç Duyuyor Musunuz?
Additional Information
Yazılım desteği, Canonical tarafından aşağıdaki yöntemlerle sağlanmaktadır:
Dell, Teknik Destek sağlar: